Wie in Nederland medische gegevens uitwisselt, een zorgverlener laat inloggen of gebruikmaakt van landelijke zorgcommunicatie, staat er meestal niet bij stil hoeveel digitale infrastructuur daarvoor nodig is. Toch vormt die infrastructuur het fundament onder de dagelijkse zorgverlening. Jaarlijks worden meer dan een miljard berichten veilig uitgewisseld tussen zorgverleners, zorgorganisaties en overheidsvoorzieningen. Achter de schermen speelt VZVZ daarin een cruciale rol.
Met de komst van de nieuwe generatie PKIoverheid-certificaten, G4, staat de zorgsector voor een belangrijke moderniseringsslag. Om deze transitie zorgvuldig en toekomstbestendig te begeleiden, werken VZVZ en PKIpartners intensief samen.
Onzichtbaar, maar onmisbaar
VZVZ vormt al jaren een belangrijke schakel in de digitale zorginfrastructuur van Nederland. Via voorzieningen zoals AORTA-LSP, ZORG-ID, ZORG-AB en Mitz faciliteert de organisatie veilige en betrouwbare gegevensuitwisseling tussen zorgverleners, zorgorganisaties en overheidsvoorzieningen. Achter deze voorzieningen schuilt een complexe vertrouwensinfrastructuur gebaseerd op certificaten, authenticatie, digitale ondertekening en versleutelde netwerkcommunicatie.
Voor zorgverleners is deze techniek grotendeels onzichtbaar. Tegelijkertijd is zij essentieel voor de continuïteit van de zorg. “Die infrastructuur is voor veel zorgverleners nauwelijks zichtbaar, maar vormt wel de basis onder vrijwel alle landelijke digitale zorgcommunicatie”, vertelt Frank Voogel, Productverantwoordelijke ZORG-ID bij VZVZ.
“En omdat deze infrastructuur zo fundamenteel is, nemen vragen rondom continuïteit, cybersecurity en digitale afhankelijkheden toe. Wat gebeurt er als systemen elkaar niet langer vertrouwen? Wat als certificaten verlopen of nieuwe standaarden niet tijdig worden ondersteund? En hoe houd je landelijke zorgcommunicatie operationeel terwijl cryptografische standaarden veranderen?”
G4 maakt de noodzaak zichtbaar
De aanleiding voor de huidige veranderingen ligt in de landelijke migratie naar PKIoverheid G4-certificaten. Logius heeft aangekondigd dat organisaties uiterlijk november 2028 moeten zijn overgestapt. Het UZI-register besloot vervolgens op 24 maart 2026 mee te gaan in deze overgang, waarbij de eerste nieuwe certificaten voor servers en UZI-passen vanaf november 2026 beschikbaar komen. Daarmee ontstond voor de gehele zorgketen een duidelijke noodzaak om tijdig voorbereidingen te treffen.
Jarenlang draaide de zorginfrastructuur stabiel op oudere generaties certificaten. Die situatie heeft goed gefunctioneerd, maar sluit steeds minder aan op moderne beveiligingsstandaarden en toekomstige eisen rondom cryptografie en digitale weerbaarheid. G4 introduceert nieuwe cryptografische standaarden, nieuwe TLS-vereisten en een aangepaste vertrouwensstructuur. Dat raakt niet alleen de techniek binnen organisaties, maar ook de beschikbaarheid van systemen, de samenwerking tussen ketenpartners en uiteindelijk de continuïteit van zorgprocessen.
Een partnerschap gebaseerd op diepgaande kennis
Voor VZVZ was het duidelijk dat deze opgave niet alleen intern kan worden opgelost. De impact raakt immers ook softwareleveranciers, zorginstellingen, sourcingpartners en andere ketenpartijen. Daarom koos VZVZ voor samenwerking met PKIpartners.
Frank: “Een gespecialiseerde partner brengt diepgaande kennis mee van certificaatketens, cryptografie, migraties en de praktische implementatie van nieuwe beveiligingsstandaarden. Voor VZVZ is het belangrijk om niet alleen intern de juiste stappen te zetten, maar ook gezamenlijk richting leveranciers en zorgaanbieders duidelijkheid en rust te creëren.”
Volgens Frank draait de samenwerking niet alleen om techniek. In een keten waarin alles met elkaar verbonden is, vraagt continuïteit om samenwerking, kennisdeling en gedeelde verantwoordelijkheid. Dat sluit goed aan bij de rol die PKIpartners vervult binnen de Nederlandse PKIoverheid-community. De organisatie ondersteunt zorginstellingen, softwareleveranciers en andere organisaties bij complexe vraagstukken rondom certificaten, vertrouwensdiensten, authenticatie en digitale identiteit. “Het contact met PKIpartners ervaren we als zeer positief. Met name algemeen directeur Ton Oosterwijk brengt niet alleen technische expertise, maar ook pragmatiek in een traject dat voor veel organisaties complex en impactvol is. Aan welke kernwoorden ik dan denk? Aan deskundig, betrouwbaar, toegankelijk, meedenkend en verbindend. Dat is van grote waarde in een traject waarin techniek, governance en continuïteit samenkomen”, aldus Frank.
Wat betekent dit voor de zorgsector?
Het uiteindelijke doel van de samenwerking is dat zorgverlenend Nederland tijdig voorbereid is op de overgang naar een nieuwe generatie digitale vertrouwensinfrastructuur. Dat betekent veilige en betrouwbare netwerkcommunicatie, toekomstbestendige authenticatie en ondersteuning van moderne beveiligingsprotocollen. Tegelijkertijd ontstaat een infrastructuur die beter voorbereid is op toekomstige cyberdreigingen en nieuwe technologische ontwikkelingen. “Voor zorgverleners betekent dit vooral dat systemen veilig en beschikbaar blijven functioneren, zonder dat zij dagelijks hoeven stil te staan bij de complexe techniek daarachter”, aldus Frank.
Van impactanalyse naar ketenmigratie
De samenwerking tussen VZVZ en PKIpartners bevindt zich inmiddels in een actieve fase. Er wordt gewerkt aan impactanalyses, technische aanpassingen binnen de VZVZ-diensten en afstemming met sourcingpartners. Ook softwareleveranciers en zorgaanbieders worden ondersteund bij de voorbereidingen op de overgang naar G4.
Daarnaast worden systemen voorbereid op nieuwe certificaatstructuren, moderne versleutelingstechnieken en nieuwe communicatieprotocollen. In een later stadium verschuift de aandacht steeds meer naar ketenmigratie, begeleiding van leveranciers en
Daarbij gaat het niet alleen om certificaten, maar bijvoorbeeld ook om compatibiliteit van bestaande infrastructuur, kaartlezers en gekoppelde systemen.
Stelselbrede modernisering van de digitale vertrouwensinfrastructuur
De overgang naar PKIoverheid G4 is veel meer dan een technische certificaatvervanging. Het is een stelselbrede modernisering van de digitale vertrouwensinfrastructuur waarop de Nederlandse zorg dagelijks vertrouwt.
Mede daarom is samenwerking tussen partijen als VZVZ en PKIpartners zo belangrijk. Niet omdat certificaten op zichzelf het doel zijn, maar omdat zij de basis vormen voor veilige communicatie, betrouwbare toegang en het vertrouwen dat nodig is om digitale zorg mogelijk te maken. Of, zoals Frank het treffend samenvat: “De overgang naar G4 is veel meer dan een technische certificaatwissel. Het is een stelselbrede modernisering van de digitale vertrouwensinfrastructuur onder de Nederlandse zorgcommunicatie.”